Das Leben der Angela

‘Privacy is een gepasseerd station.’ Dat is het korte antwoord van toekomstverkenner Martijn Aslander op de bezorgde vraag of onze persoonlijke gegevens niet te veel op straat liggen. Daarmee zet hij het spanningsveld tussen privacy en transparantie op scherp. Zijn uitdagende stelling roept een hele rits vragen op. Zouden gegevens- en patentbescherming ook passé zijn? Is kennis niet meer gelijk aan macht? Zullen gordijnen van staatwege verboden worden en is dat dan niet erg? En op persoonlijk vlak, maken intieme vriendschappen plaats voor een oppervlakkige verbondenheid met iedereen op de wereld?

Geheimhouding en openheid, vrijheid en controle, patentbescherming en open innovatie: teveel van het ene is niet goed, maar het andere uiterste willen we ook niet. Het zijn tegenstellingen, maar ook creatieve spanningsvelden. In elke situatie kunnen we steeds weer genuanceerd en bewust bepalen wat het beste is.Zoveel nuance is voor de Chinese machthebbers helaas een stap te ver. Zij legden kunstenaar en activist Ai Wei Wei een spreekverbod en huisarrest op, om te voorkomen dat hij nog meer pijnlijke informatie blootlegt. Om zichzelf te beschermen tegen de staatsterreur, stelde Ai vervolgens in elke hoek van zijn woning een webcam op, zodat de wereld, inclusief de Chinese overheid, elke handeling kan volgen. Zo schuilt de slimme Ai niet in de anonimiteit, maar in het licht.
Aan de andere kant van de wereld lukt het de kunstenaar Banksy al jaren om zijn werk in het geheim te maken. Recentelijk zette hij New York op zijn kop door elke dag een nieuw graffitikunstwerk te produceren zonder betrapt te worden. Zo bewijst de slimme Banksy dat anonimiteit en succes elkaar niet uitsluiten.
En dan komen we bij het beeld dat deze blog siert. Het is een verwijzing naar Das Leben der Anderen, een film die in 2006 een Oscar won. De film volgt een agent van de Oost-Duitse geheime dienst, die heimelijk steeds meer gaat verlangen naar het leven van de man die hij bespioneert.
Waarom zou Obama, de hoofdman van het vrije Westen, de telefoon van zijn bondgenote Angela Merkel eigenlijk laten afluisteren? Verlangt hij naar haar? Is hij benieuwd hoe zij de officiële werkloosheidscijfers omlaag krijgt? Wil hij weten hoe zij Duitsland weet vol te zetten met zonnepanelen en windmolens? Of wil hij leren hoe je een strengere wetgeving tegen CO2-uitstoot kan tegenhouden ten gunste van de eigen auto-industrie? Merkel is daarvoor ver gegaan: in ruil helpt ze de Britse regering in hun strijd tegen een strengere regulering van de banken.
Er is nog een mogelijkheid. Misschien zint de superslimme Obama op een plannetje om in een klap de missers van de oppervrouw van het duurzame Duitsland ongedaan te maken, omdat hij weet dat verandering onvermijdelijk is.
(I.s.m. Manfred van Doorn, Double Healix)