Een goede gids

Een slechte gids op een buitenlandse reis heeft altijd een antwoord. Vraag hem hoeveel de dorpelingen in zijn land verdienen, wat ze ’s avonds eten en of hun kinderen voorlezen voor het slapen gaan, en hij kan het haarfijn vertellen.

Zelf weet ik dat niet van de inwonders van Best, Rolde of Poeldijk. Daarom vermoed ik dat de gids soms maar wat zegt omdat hij denkt  het antwoord te moeten weten. Want de gids is een expert en experts weten hoe het zit, anders waren ze geen expert.

Volgens de Britse econome Noreena Hertz moeten we ophouden blind op experts te vertrouwen. In een TED-lezing geeft ze mooie voorbeelden van ons collectieve geloof in de alwetendheid van dokters, chirurgen, belastingadviseurs en economen. We zijn verslaafd aan hun zekerheid en als de belangen groot zijn hangen we aan hun lippen. Hertz kan het weten want ze is, zoals ze  met een vriendelijk provocerend lachje zegt, zelf een expert die vertrouwen bestudeert.

Hertz biedt de mensheid ook een alternatief. In haar lezing roept ze ons op om een rebel te wezen, al was het maar door van experts te eisen dat ze zich in gewone mensentaal uitdrukken. Dan kun je tenminste doorvragen over hun veronderstellingen en bewijzen. En ingrijpen voor het te laat is, want experts hebben het verrassend vaak fout.

Noreena is zo’n goedes spreekster dat je haar bijna op haar woord zou geloven. Maar dat kan niet de bedoeling zijn.

 

De volledige lezing is te zien op: 

http://www.ted.com/talks/noreena_hertz_how_to_use_experts_and_when_not_to.html

Krimpende vrouwen

Een vertaling van Shrinking Women van LiLy Myers

Aan de andere kant van de keukentafel glimlacht mijn moeder naar mij van achter de  maatbeker waaruit zij haar rode wijn drinkt.

Zij zegt dat ze zichzelf niets tekort doet,
maar ik kan de subtiele bewegingen van haar vork lezen.
En de trekjes van haar wenkbrauw als ze me de restjes van haar bord aanbiedt.
Ik weet ook dat ze ‘s avonds alleen eet als ik erom vraag.
Ik vraag me af wat ze doet als ik er niet ben.

Misschien is dit waarom mijn huis elke keer als ik terugkom groter voelt; het is omgekeerd evenredig.
Terwijl zij dunner wordt lijkt de ruimte om haar heen steeds groter.
Zij dikt in terwijl mijn vader uitdijt.
Zijn buik is rond geworden door wijn, latertjes, oesters, poezie. Een nieuwe vriendin die als puber te dik was, maar over wie mijn vader nu meldt dat ze ‘gek is op fruit’.

Bij zijn ouders ging het het zelfde:
terwijl mijn oma tenger en hoekig werd zwol haar man op tot hij rode ronde wangen en een rondom vette buik had, en ik vraag me af of ik afstam van een lijn van krimpende vrouwen
die ruimte maken om de mannen toe te laten in hun leven
en niet weten hoe die ruimte weer te vullen als ze weg zijn.

Ik heb geleerd me te voegen.
Mijn broer denkt nooit na voordat hij spreekt.
Ik heb geleerd te filteren. ‘Hoe kan iemand een relatie hebben met eten?’ vraagt hij, lachend, als ik zwartebonensoep eet wegens het lage koolhydraatgehalte.
Ik wil iets zeggen als: we komen uit verschil, Jonas,
Jij hebt geleerd uit te groeien,
ik heb geleerd om in te groeien
jij hebt geleerd van vader hoe je te uiten, te produceren, elke gedachte vol vertrouwen van je tong te laten rollen, je verloor je stem om de week omdat je zo hard schreeuwde
Ik leerde op te nemen
Ik heb van moeder geleerd hoe ik ruimte om me heen maak
Ik heb geleerd om de knopen op haar voorhoofd te lezen als de jongens oesters gingen halen
en ik wilde haar nooit nadoen, maar
breng genoeg tijd door tegenover iemand dan neem je haar gewoontes over

daarom krimpen de vrouwen in mijn familie al tientallen jaren lang.
We hebben het van elkaar geleerd, net als elke generatie aan de volgende leerde breien terwijl ze stilte tussen de draden weefden
die ik nog steeds kan voelen terwijl ik door dit steeds groter wordende huis loop,
terwijl mijn huid jeukt,

en ik alle gewoonten oppik die mijn moeder zonder nadenken heeft verspreid als propjes papier die ze laat vallen, de talloze keren dat ze heen en weer liep van de slaapkamer naar de keuken en weer naar de slaapkamer,

‘s Nachts hoor ik haar naar beneden sluipen om volle yoghurt te eten, een ontsnapte die calorieën steelt waar ze geen recht op denkt te hebben.

Ze besluit hoeveel hapjes te veel is
en hoeveel ruimte ze mag innemen.

Ik zie haar worsteling, en ik doe haar na of ik haat haar,
en ik wil dat allebei niet meer
maar de druk van dit huis is me het hele land door gevolgd
Ik stelde vijf vragen vandaag bij het college genetica en alle vragen begonnen met het woord ‘sorry’.
Ik weet niet wat de eisen zijn voor de major sociologie omdat ik de hele bijeenkomst bezg was met de vraag of ik nog een stuk pizza mocht
een terugkerende obessie die ik nooit heb gewild maar

erfelijkheid is toeval
nog steeds staart ze me aan met wijnbevlekte lippen van achter de keukentafel.

Lily Meyers (vertaling Caroline Wiedenhof)

De 12 werken van Duodecima

In 2012 wekte Toneelgroep De Appel Herakles tot leven. Indrukwekkend was de scène waarin Herakles Prometheus bevrijdt, die zich heftig daartegen verzet: beter de zekerheid van het lijden dan de onzekerheid van de vrijheid. Het was een van de twaalf werken die Herakles moest uitvoeren, en die onmogelijk leken. Tegenwoordig noemen we zoiets een Big Hairy Audacious Goal. Mijn BHAG is om met Duodecima twaalf grote werken te verrichten. Wie Heracles van De Appel heeft gemist kan terugvallen op Walt Disney’s Hercules. De foto links is een uitsnede uit Prometheus geketend van Peter Paul Rubens.

12 Angry Men

De film 12 Angry Men is niet voor niets een veel gebruikte film in leiderschapstrainingen.

In deze film moet een jury een unaniem oordeel geven in een moordzaak.

Hoofdrolspeler Henry Fonda laat als jurylid nr 8 een zeer veelzijdig spectrum van interventies zien:

  • relaties aangaan
  • coachen
  • delegeren
  • vertrouwen geven
  • mogelijkheden laten zien
  • provoceren.

    Toch zijn dit niet de aspecten die hem overtuigend maken. Voor mij ontleent hij zijn overtuigingskracht aan zijn moed om zich uit te spreken en aan de openheid waarmee hij de anderen tegemoet treedt.