Hoogmoed en kwetsbaarheid

Hoed je voor hoogmoedige leiders. Het gemak waarmee zij denken het altijd bij het rechte eind te hebben, twee bedrijven wel eventjes te fuseren of een concurrent van de markt te blazen mondt gemakkelijk uit in ellende voor een hoop mensen. Mythen waarschuwen ons terecht: hoogmoed komt voor de val.

Toch bestaat er ook een mooie, milde vorm van hoogmoed. Noem het onbevangenheid, durf, lef, initiatief, of ergens voor gáán terwijl je nog niet zeker weet of je het wel kunt. Je bent optimistisch, positief, toekomstgericht, moedig, opgewekt, dapper, gepassioneerd. Je hebt het gevoel de wereld aan te kunnen. Dat varkentje zal jij wel even wassen.

Maar als de nacht valt neemt het innerlijk het over en kan een mens zich opeens heel kwetsbaar voelen.

Over dat gevoel gaat mijn gedicht Trekkers.

Merle van der Voorde las het voor.

Trekkers

Wel, strooi de bloemetjes maar uit,
laat knikkers rollen van de bunkerwal,
de pannendeksels oorverdovend klateren.
Haal alle paarden met uw blote handen uit de stal.

Wij zijn de trekkers van het toekomstkamp.
Ons lied vangt telkenmale echo’s op
van zeker weten, uit een diepe laag.
Wij brengen hier een ontzagwekkend sterk verhaal. 

Maar ‘s avonds als het kampvuur dooft,
de laatste stem verzinkt in fluister,
de keukendeur op slot gedraaid,

dan sluit der trekkers levensdrift
een vederlicht verbond met onversneden zielepijn.
En niemand weet op dat moment
waar morgenvroeg het deksel zal gebleven zijn.

Intuïtief en rationeel

Tijdens een cursus zei een beleidsmaker laatst dat intuïtie een slechte raadgever is, want goede beslissingen vragen om kennis, argumenten, ratio en logica. Uit de zaal klonk direct protest: soms weet je toch meteen wat goed is! En een onderzoek had aangetoond dat de hersenen razendsnel een besluit hebben genomen, nog voordat je er zelf van bewust bent.

In zo’n gesprek staan intuïtie en ratio op gespannen voet met elkaar. De voorstanders van de ratio vinden de intuïtieve beslissers maar zweverig, terwijl de intuïtionisten de rationelen er op wijzen dat het nooit mogelijk is een honderd procent sluitende onderbouwing van een complexe beslissing te geven.

Hoe vaak heb je trouwens een beslissing genomen waarvan je diep in je hart wist dat het niet de juiste was? En toch deed je het. Waarom? Omdat de conventie het dicteert? Of uit angst om stom gevonden te worden?

In zo’n geval vergt het moed je intuïtie te durven volgen. Sommige leidinggevenden nemen voor elk besluit daarom twee of drie minuten stilte in acht. Daarna doen ze wat ze juist vinden. Maar pas op! De intuïtie zit er ook wel eens naast, vooral als je nog weinig ervaring hebt. Hoe meer je je intuïtie oefent, hoe beter je hem/haar leert kennen en hoe besluitvaardiger je wordt.  Het mooie is dat je besluiten dus beter uitpakken naarmate je meer ervaring en kennis hebt. Uiteindelijk betekent rationeel handelen misschien wel dat je je bewust bent van je intuïtie en deze zo goed mogelijk onderbouwt en verklaart.

Zo bezien zijn intuïtie en ratio niet elkaars tegenstanders, maar elkaars vrienden.———–

Op de foto: Birgitte Nyborg en Bent Sejrø houden elkaar wat betreft intuïtie en ratio goed in evenwicht in de TV-serie Borgen. In onderstaand fragment betracht Birgitte Nyborg een moment van stilte, voordat ze haar intuïtie volgt ten aanzien van de persoon van de nieuwe minister-president.  

Integriteit heeft vele gezichten

Over gebrek aan integriteit wordt meer gesproken dan over deugdzaam, integer gedrag. Omdat alles groeit wat aandacht krijgt, heeft Duodecima in overleg met het ministerie van Buitenlandse Zaken de beeldworkshop De vele gezichten van integriteit ontwikkeld. De workshop is ook in andere organisaties te gebruiken en kan dan ook worden toegesneden op specifieke vragen die daar leven. In een of meer dagdelen onderzoeken we aan de hand van positieve voorbeelden de vele aspecten van integer gedrag en oefenen we met het gedrag dat daarbij hoort. Wat is er voor nodig om te handelen in overeenstemming met je waarden en te gaan staan voor je overtuiging?
Bijvoorbeeld zoals John Kennedy doet in de film King, als hij ingaat tegen het dringende advies van zijn staf en zich op televisie uitspreekt tegen segregatie in de Verenigde Staten.

12 Angry Men

De film 12 Angry Men is niet voor niets een veel gebruikte film in leiderschapstrainingen.

In deze film moet een jury een unaniem oordeel geven in een moordzaak.

Hoofdrolspeler Henry Fonda laat als jurylid nr 8 een zeer veelzijdig spectrum van interventies zien:

  • relaties aangaan
  • coachen
  • delegeren
  • vertrouwen geven
  • mogelijkheden laten zien
  • provoceren.

    Toch zijn dit niet de aspecten die hem overtuigend maken. Voor mij ontleent hij zijn overtuigingskracht aan zijn moed om zich uit te spreken en aan de openheid waarmee hij de anderen tegemoet treedt.