Negen muzen

“The Muse takes note of our dedication. She approves. (…)
When we sit down and work, we become like a magnetized rod that attracts iron filings. Ideas come. Insights accrete.”​
(Steven Pressfield)

Mythen zijn levende verhalen. Vroeger op school drong dat nog niet tot mij door. Ik leerde de mythen gewoon uit mijn hoofd zoals ze in mijn boek stonden. Zo wist ik te vertellen dat de negen muzen dochters zijn van Zeus en Mnemosyne, kon ik hun moeilijke namen een tijdje uit mijn hoofd opzeggen en wist ik ook voor welke kunst of wetenschap zij inspiratie boden.

(Calliope, Clio, Euterpe, Erato, Melpomene, Polyhymnia, Terpsichore, Thalia en Urania)

Ik besefte toen niet dat er nog vele andere versies van dit verhaal bestaan. Daarin zijn er bijvoorbeeld maar drie muzen of heet hun vader Apollo of Uranos. En al naar gelang een dichter een bepaalde kunstvorm belangrijk vond, schreef hij deze gewoon extra toe aan een van de muzen.

Aangemoedigd door het aanstekelijke enthousiasme voor de levendigheid van mythologie van Stephen Fry in Mythos, besloot ik om de muzen voor mijzelf leven in te blazen.

Waar put ik inspiratie uit?

Hoe zien de bijbehorende muzen er anno 2018 voor mij uit?

Hoe heten ze en kan ik woorden vinden bij elk van hen?

Dat ik meer dan veertig jaar geleden de negen Griekse muzen uit mijn hoofd had geleerd werkte nog door: het moesten negen zussen zijn, vond ik. Ik heb ze ook nog elk een drieregelig gedicht meegegeven.

Nieuwsgierig? klik hier  

Ik ben benieuwd welke zus je het meeste aanspreekt (of zoals aan de keukentafel werd gesuggereerd: welke je een beetje eng vindt).
En wie jouw muzen zijn als je ze zelf mag bedenken!

Beweegredenen

Danser Tarek Rammo vertelde me onlangs over zijn bijzondere samenwerking met een choreograaf die niet begon met vertellen wat hij moest doen, maar wachtte tot hij begon te bewegen, en daarop verder bouwde. ‘Als jij niet beweegt, kan ik niks’ zei ze. ’Ik wil eerst begrijpen wat je beweeg-redenen zijn’. Onder haar begeleiding had hij een innerlijke kracht gevonden waardoor hij nog beter was gaan dansen.

Het woord ‘beweegreden’ heeft door dit verhaal voor mij een hernieuwde inhoud gekregen. Ik koppel het ook aan het thema ‘pas op de plaats’, een belangrijk motief in mijn werk, omdat er in deze tijd zo’n schreeuwende behoefte en dringende noodzaak is aan het nemen van afstand en rust.

De clou van een pas op de plaats is misschien wel het ontdekken van je beweeg-redenen. Anders gezegd: een pas op de plaats zet je niet om er te blijven, maar om innerlijke kracht te vinden voor je bewegingen.

#beweegreden pasopdeplaats vitaliteit

Foto: In beweging tijdens Mountains & Movies België januari 2018

Business as non usual

Werkend aan een nieuw, groot project met een team dat elkaar nog niet zo goed kent, leken we het snel eens te zijn toen iemand opperde dat we een business case nodig hadden. Iedereen knikte en we gingen aan het werk.

De volgende vergadering kwam de business case weer terug. Hij was er nog niet, maar zou nu snel worden gemaakt. Weer algemene instemming.

Totdat iemand zei: maar in dit project is er helemaal geen sprake van business, dus laten we het niet zo noemen. We schrijven gewoon bondig op wat het plan is en waarom we dat willen doen, en zorgen voor een dekkende begroting.

Dat is een business case, zullen we dan misschien te horen krijgen. 

Toch luchtte het enorm op om de term weg te bonjouren. Niet alleen het woord werd weggedaan, maar vooral een manier van denken die niet bij het project paste. (Het is nu trouwens al een geweldig project – maar ik mag er verder nog niets over vertellen).

Een bevriende theatergroep deed dat wegbonjouren met het woord première. Dat woord riep bij hen van alles op waar ze last van hadden. De gereserveerde rijen voor bobo’s en pers, de champagne achteraf – het gaf allemaal een opgelaten gevoel waar ze niet op zaten te wachten. Het klopte niet met wat ze aan het doen waren. Ze gaan nu gewoon spelen als de voorstelling klaar is, en wie wil komen is van harte welkom.

Prikkelen

‘Prikkelt de verbeelding’ staat al jaren onderaan al mijn mails, omdat ik ervan houd mensen nieuwe dingen te laten zien en voelen. Ik moest deze zomer even goed nadenken of ik dat prikkelen nog steeds in mijn one liner wilde hebben, omdat ik het de laatste tijd nogal eens meemaak dat mensen de botste dingen zeggen onder het mom van ‘lekker direct zijn’, ‘de dingen benoemen’ en ja, daar is-ie: te prikkelen.

Maar je kunt de dingen ook benoemen zonder bot of negatief te zijn, zonder mensen (jezelf incluis) af te keuren, aan te vallen of buiten te sluiten. Collega Merle van der Voorde leende me een boekje daarover, gebaseerd op het werk van wijlen Marshall Rosenberg. Daarin wordt de giraf gebruikt als metafoor voor milde zachte kracht, terwijl de negatieve, afkeurende prikkelaar wordt gesymboliseerd door de jakhals.

De jakhals zegt bijvoorbeeld: Heb je de boodschappen nou weer niet gedaan?
In giraffentaal zou dat zo klinken: Er is nog geen eten in huis, hoe zullen we het doen?

Jakhals: Een straat vol Turkse bakkers, daar wil je niet wonen.
Giraf: Ik vind het fijn het gezellig te maken in mijn straat.

Jakhals: Amsterdam, daar maken ze er een rotzooi van.
Giraf: Ik voel me in Amsterdam niet op mijn gemak.

Iedereen heeft een jakhals in zich en we kunnen hem niet wegdoen. Want achter zijn scherpte en heftige emotie zitten behoeften verscholen. De jakhals heeft dus een belangrijke functie en het beste wat we hem kunnen bieden is naar hem luisteren en hem zo mogelijk geruststellen.

Giraf en jakhals, het zijn mooie dieren, die elkaar nodig hebben en scherp houden. Met zulke krachtige metaforen blijf ik graag de verbeelding prikkelen. Via film, muziek, poëzie, in dialoog, door te kijken, te luisteren, of door samen nieuwe dingen uit te proberen. Dat probeer ik te doen met een open blik naar de werkelijkheid zoals die zich aandient, en met beelden en verhalen die vertellen wat er in positieve zin allemaal mogelijk is. ‘Prikkelt de verbeelding’ – ik laat het lekker staan onder mijn mails. 

Marshall Rosenberg met zijn jakhals en giraf

Wellbeing of an individual

Ik was op reis in Lviv, Oekraïne. Niet echt, maar lezend in East West Street van Philippe Sands. Het vertelt de verhalen van drie Joodse mannen uit Lviv (Lwów, Lvov, Lemberg) en hun families. Het gaat ook over de ontwikkeling van het internationaal recht, over genocide, misdaden tegen de mensheid, de Neurenberg processen. Schrijver Sands is internationaal jurist en kleinzoon van een van de drie. Hij vertelt de persoonlijke verhalen ‘with love, anger and precision’ zoals John le Carré het zegt.  Daardoor krijg ik meer inzicht in het volkenrecht dan tal van colleges me in het verleden hebben kunnen bijbrengen.  Om nooit te vergeten: ‘The wellbeing of an individual is the ultimate object of all law’.
(Aldus Lauterpacht, internationaal jurist en een van de drie hoofdfiguren in East West Street).

Onderhoud

Omdat ik op één dag naar mijn knie moest laten kijken, een coachingsgesprek had, het huis vol stof vond omdat de trap werd geschuurd en ik ook nog op tijd thuis moest zijn voor de HR-ketelmonteur, kwam ik nauwelijks aan werken toe.  Irritatie c.q. lichte stress daarover dook de kop op. Gelukkig kon ik mezelf tot de orde roepen. Het onderhoud van mijn huis, de HR-ketel maar ook van mijzelf heeft tijd en aandacht nodig. Je team, je zelf, je dagelijks werk, je relatie: alles is voortdurend in beweging en blijft niet zomaar vanzelf functioneren.  Wanneer alles piepend en knarsend vastloopt ontkom je op een gegeven ogenblik niet meer aan onderhoud, maar heel fijn is het ook om daar tijd voor te nemen voordat er problemen ontstaan.

Lot

Ik dacht altijd dat ‘aanvaarden van je lot’ ging over het accepteren van de moeilijkste dingen van het leven.
Na een zware film kwamen we te praten over dat soort beproevingen. Het bleek dat iedereen in de ruimte kon benoemen wat op dit moment in het leven zijn of haar beproeving was. Terwijl de een vertelde dat zijn vriendin een jaar op reis zou gaan en een ander over de ziekte van haar kind, was er ook iemand die het hele leven een beproeving vond vanwege het enorme onrecht in de wereld. Geluk hebben kan ook een beproeving zijn. Het kan leiden tot een schuldgevoel, schaamte, woede, een gevoel van machteloosheid. ‘Voor velen is deze onmacht zo beangstigend dat ze liever het verworven geluk verwerpen dan het als genade aannemen’ lees ik in ‘Bewegingen van de geest’ van Hellinger.
Het dragen van je lot blijkt net zo goed te gaan over geluk dat je zonder reden in de schoot wordt geworpen. Hoe je daar verantwoordelijkheid in neemt zonder jezelf of een ander af te straffen.
#Pasopdeplaats #Beproeving #Geluk #Schuld

De foto komt uit ‘Spring, Summer, Autumn, Winter … and Spring Again’

Pavlovje

Een goede vriend dronk tot voor kort elke avond twee of drie biertjes. We hadden het er wel eens over gehad: is dat nou goed voor je? Maar hij vond dat hij er zich optimaal bij voelde. Tot het moment dat hij zich na het lezen van een artikel over het Pavlov-effect plotseling realiseerde dat de behoefte aan bier opkwam zodra hij ‘s avonds lekker met een boek ging zitten in zijn stoel.

Avond, stoel, boek, bier. Van dat ‘Pavlovje’ gruwde hij, omdat hij zelf helemaal niet meer de baas bleek over zijn gedrag.

Hoeveel ongezonde ‘Pavlovjes’ zou een mens dagelijks meemaken? En wat heb je er voor nodig om zo’n gewoonte te doorbreken?
Argumenten? Een schop onder de kont? Een week rust? Een jaar aandacht?

#Pasopdeplaats #behoeften #pasopdeplaatsjaar #doorbraak

Een chrysant worden

 

Nog voor ik eind jaren ‘80 goed en wel aan mijn eerste ambtelijke functie begon kreeg ik een verplichte cursus snellezen. Handig, want we zouden veel beleidsstukken moeten gaan lezen, waar we snel de essentie uit moesten kunnen halen.

Nog altijd heb ik last van die cursus. Want toen ik eenmaal als een razende door rapporten kon gaan, bleek het erg moeilijk te zijn om niet alles zo aan te pakken.

Een korte scan, oké, begrepen, door naar het volgende. Het was niet alleen een vaardigheid maar werd ongemerkt een houding, een attitude.

Het duurde best een tijd voor ik me bewust werd ervan werd hoeveel verlies aan kwaliteit die met zich meebrengt. Inmiddels ben ik me  alweer jaren aan het bekwamen in langzaam lezen.

Een beetje zoals de pianist Seymour Bernstein zegt in de documentaire film Seymour: ‘Als je een chrysant wilt schilderen, kijk er dan tien jaar naar, totdat je zelf de chrysant wordt’.

Langzaam lezen, langzaam kijken. Ook dat is te oefenen.

Er wordt nog geen ambtelijke cursus in gegeven, maar ik bied hem graag aan.

#kwaliteit #pasopdeplaats #rustruimtereflectie

Hoofd en hart poetsen

De afgelopen week heb ik twee keer een interview met de Brusselse psychotherapeut Tomas d’Ansembourg beluisterd. Omdat het aansloot op een workshop die ik gaf over aandacht voor behoeften van kinderen, maar vooral omdat het zo’n fijn gesprek is.

‘Geweld is de tragische uitdrukking van behoeften in onszelf die onbeantwoord blijven’ zegt d’Ansembourg en daarbij heeft hij het ook over alledaags ‘klein’ geweld.

D’Ansembourg is een optimist en heeft het volste vertrouwen in ons  vermogen om te veranderen. ‘Zestig jaar geleden was het op het platteland waar ik opgroeide nog niet gebruikelijk om dagelijks je tanden te poetsen. Het gevolg was dat mensen hun tanden kwijtraakten. Nu vinden we tanden poetsen de normaalste zaak van de wereld. Die hygiëne kunnen we ook leren betrachten als het om onze geest en ons hart gaat”.

Een dagelijkse schoonmaak van hoofd en hart dus. Door bewust aandacht te geven aan hoe het met je gaat, waardoor je getriggerd, gekwetst, ontroerd bent geraakt en wat emotie bij je oproept. En: wat je nodig hebt, waarmee je geholpen bent.

#pasopdeplaats #aandacht #behoeften #vrede #vervulling

https://decorrespondent.nl/8241/vrede-is-een-techniek-die-je-dagelijks-kunt-beoefenen-zegt-deze-ex-militair/487277226810-0860119e