Een chrysant worden

 

Nog voor ik eind jaren ‘80 goed en wel aan mijn eerste ambtelijke functie begon kreeg ik een verplichte cursus snellezen. Handig, want we zouden veel beleidsstukken moeten gaan lezen, waar we snel de essentie uit moesten kunnen halen.

Nog altijd heb ik last van die cursus. Want toen ik eenmaal als een razende door rapporten kon gaan, bleek het erg moeilijk te zijn om niet alles zo aan te pakken.

Een korte scan, oké, begrepen, door naar het volgende. Het was niet alleen een vaardigheid maar werd ongemerkt een houding, een attitude.

Het duurde best een tijd voor ik me bewust werd ervan werd hoeveel verlies aan kwaliteit die met zich meebrengt. Inmiddels ben ik me  alweer jaren aan het bekwamen in langzaam lezen.

Een beetje zoals de pianist Seymour Bernstein zegt in de documentaire film Seymour: ‘Als je een chrysant wilt schilderen, kijk er dan tien jaar naar, totdat je zelf de chrysant wordt’.

Langzaam lezen, langzaam kijken. Ook dat is te oefenen.

Er wordt nog geen ambtelijke cursus in gegeven, maar ik bied hem graag aan.

#kwaliteit #pasopdeplaats #rustruimtereflectie

Hoofd en hart poetsen

De afgelopen week heb ik twee keer een interview met de Brusselse psychotherapeut Tomas d’Ansembourg beluisterd. Omdat het aansloot op een workshop die ik gaf over aandacht voor behoeften van kinderen, maar vooral omdat het zo’n fijn gesprek is.

‘Geweld is de tragische uitdrukking van behoeften in onszelf die onbeantwoord blijven’ zegt d’Ansembourg en daarbij heeft hij het ook over alledaags ‘klein’ geweld.

D’Ansembourg is een optimist en heeft het volste vertrouwen in ons  vermogen om te veranderen. ‘Zestig jaar geleden was het op het platteland waar ik opgroeide nog niet gebruikelijk om dagelijks je tanden te poetsen. Het gevolg was dat mensen hun tanden kwijtraakten. Nu vinden we tanden poetsen de normaalste zaak van de wereld. Die hygiëne kunnen we ook leren betrachten als het om onze geest en ons hart gaat”.

Een dagelijkse schoonmaak van hoofd en hart dus. Door bewust aandacht te geven aan hoe het met je gaat, waardoor je getriggerd, gekwetst, ontroerd bent geraakt en wat emotie bij je oproept. En: wat je nodig hebt, waarmee je geholpen bent.

#pasopdeplaats #aandacht #behoeften #vrede #vervulling

https://decorrespondent.nl/8241/vrede-is-een-techniek-die-je-dagelijks-kunt-beoefenen-zegt-deze-ex-militair/487277226810-0860119e

Ontspannen terugweg

‘Als de terugweg ontspannen gaat, weet ik dat ik op de heenweg goed heb geluisterd en dat we genoeg hebben stilgestaan’.

Dat zei de vriendin-met-paard toen wij terugliepen na een korte wandeling door de polder met haar paard. Zij maakt er een kunst van tijdens zo’n wandeling honderd procent aandacht aan hem te geven.

Soms wil hij grazen, soms ziet hij iets dat zijn aandacht trekt.

Als ze daar niet goed naar luistert (teveel stuurt, te haastig is), wil hij op de terugweg niets liever dan zo snel mogelijk terug naar de stal – de uitdrukking ‘paard ruikt stal’ komt daarvandaan.

Maar als ze goed heeft geluisterd naar wat hij wil, is hij op de terugweg net zo ontspannen en aandachtig als op de heenweg.

Ik moest daaraan denken toen we dit weekend over de Franse péage naar huis reden.

Heel ontspannen.

Rustig naar huis.

#aandacht #pasopdeplaats #rustruimtereflectie

 

Aandacht voor aandacht

Laatst was ik op bezoek bij een paard. Of eigenlijk bij een vriendin met een paard op leeftijd. Vroeger rende het paard, nu niet meer. Daarom gingen we een eindje met hem wandelen, langs de weg, door de polder. De vriendin vertelde hoe zij in de loop van jaren had geleerd – vooral toen hij niet meer kon rennen – steeds beter te luisteren en kijken naar het paard. Waar kijkt hij naar, wat hoort hij?

Aandacht voor aandacht, noemde ze dat.

Het deed me denken aan een fijne lange wandeling, met alle ruimte om op te merken en stil te staan bij wat je zoal tegenkomt onderweg . Alsof je zelf het paardje bent.

Op die manier aandacht hebben voor aandacht doen we ook een week lang in Zwitserland, tijdens Mountains & Movies. Van 14 tot 20 oktober gaan we weer!

#mountains&movies #pasopdeplaats #aandachtvooraandacht #rustruimtereflectie #Rijndal

Niks te hees, gewoon goed

In De grote Harry Bannink podcast afl. 26 vertelt Gerda Havertong hoe zij tijdens en na haar opleiding tot kleuterjuf altijd te horen kreeg dat haar stem te hees was.

En hoe componist Harry Bannink later bij Sesamstraat zei: ‘ja, dat heb ik gehoord’ en verder was het goed en ging hij gewoon prachtige liedjes voor haar schrijven die precies bij haar stem pasten. En hoe belangrijk dat was geweest voor haar. Bannink en Sesamstraat “hebben mijn bestaansrecht in Nederland ondertekend. Dat heeft me gegeven wat ik nu geworden ben. Ik had veel meer in mijn mars”.

Het deed me denken aan al die beoordelingen en functioneringsgesprekken en selectieprocedures waarin het steeds maar gaat over alles waar je niet goed of niet goed genoeg in bent. Daar kunnen we nog wat leren van Harry Bannink.

Niks te hees, gewoon goed.

Luister maar naar de prachtige liedjes in de De Grote Harry Bannink Podcast van Gijs Groenteman.

Knop om en gaan

“Toen eenmaal duidelijk was dat ik mee zou kunnen, begon er al iets te veranderen…alsof er een knop omging..’’. Dat zei een deelnemer aan onze persoonlijke ontdekkingsreis Mountains & Movies in een kennismakingsgesprek. Er hing bij haar al een tijd iets in de lucht, iets van onrust, een vaag verlangen, een wens om dingen opnieuw te bekijken – hoe je het ook noemt. Dat gevoel lag als het ware te wachten op haar besluit om er iets mee te gaan doen.

Crisis

In verhalen – en ook in het echt – volgt het moment dat de knop serieus omgaat vaak op een crisis. Bijvoorbeeld omdat de hoofdpersoon knetterharde kritiek krijgt. Of omdat zijn werk wordt overgenomen door een jongere collega. Hij wordt misschien afgewezen voor een functie. Of wordt ziek. Of er is thuis iets aan de hand wat om fundamenteel andere keuzes vraagt.

De muziek zwelt aan…

Hoe voelt het om die knop om te zetten? Filmmakers vinden het leuk om dat te laten zien en laten hun verbeelding spreken: de muziek zwelt aan, het tempo van beeld en geluid neemt toe. De ogen richten zich, het lichaam volgt de ogen, er wordt een razende achtervolging ingezet om de buit te vangen. Of, zoals in Tomorrowland, een raket wordt afgevuurd naar een nieuwe onbekende wereld, omlijst door de nodige laserstralen en lichtflitsen. Het zijn oerbeelden die de kijker in contact brengen met een o zo menselijke behoefte aan hoop en vernieuwing. Die vertellen dat na de crisis de ‘terugkeer naar het licht’ is ingezet. De knop is om, het besluit onomkeerbaar, het nieuwe doel wordt zichtbaar, het leven wordt vernieuwd. Op naar Tomorrowland.

 

Tips en vragen om de knop om te zetten

1. Vertel hardop aan anderen wat je nastreeft

Voor wie is het belangrijk dat jij iets wilt veranderen? Wat betekent het voor hen als jij deze keuze maakt? Hoe reageren mensen op jouw doel, droom of visie? Hoe zouden ze je kunnen helpen? Wat zou de eerste stap kunnen zijn waarmee je morgen al kunt beginnen?

2. Maak het speels

Kun je samen met iemand je doel nastreven, zodat je elkaar stimuleert? Helpt een competitie-element je daarbij? Bestaat er een handige app of methode die je kan helpen je doel vast te houden? Hoe vind je het om nieuwe dingen te doen of leren? Kun je het leuk(er) maken? Of heb je een crisis nodig om de knop om te zetten?

3. Remember who you are

Wat zou je willen worden als je je geen zorgen zou hoeven maken over je inkomen of verantwoordelijkheden? Wat beschouwen mensen die je goed kennen als je grootste talenten? In hoeverre komen die tot leven in je huidige bestaan? Als je lang naar jezelf in de spiegel kijkt, wat zie je dan? Wat zou je tegen jezelf kunnen zeggen?

Dit artikel is deel 10 uit een serie van twaalf: Een, twee, drie ...TOLV.  Klik hier voor meer!

Een Piz Fess moment

Al jaren kijk ik elke zomer vanaf het balkon van een Zwitsers familiehotel uit op de Piz Fess, een top die zo uit de film Frozen lijkt  te zijn overgezet. De berg scheen mij zo onbereikbaar toe dat ik me nooit serieus had afgevraagd of je hem ook kon beklimmen. Totdat ik van vrienden hoorde dat een wandelaar met een beetje conditie de top zo kan bereiken. Vanaf toen begon het te kriebelen.

En nu was het zover

Na vier uur zwoegen staan mijn wandelmaatje en ik op de laatste mooie dag van de herfst op de Piz Fess (de top naast de berg met het kruis) met een verpletterend helder 360 graden uitzicht over het gebied dat ons zo dierbaar is. Daar, in een torentje van stenen, vinden we een schrift, goed verpakt in een trommel en twee plastic zakken. ‘God are you watching this?’ schrijf ik erin  – een citaat uit Into the Wild dat mij helpt mijn vreugde woorden te geven.

Bovenop de Piz Fess blijven we drie kwartier zitten om alles op ons in te laten werken. Zitten en kijken, proeven, voelen, af en toe wat zeggen. Het gevoel letterlijk en figuurlijk alles te overzien bekruipt me. Tot het te koud wordt. Want ik wil niet bevriezen, zoals prinses Elsa uit Frozen.

Hoe verder?

Ook op een gewone werkdag met veel mail, overleg en leeswerk heb ik mijn ‘Piz Fess momenten’ nodig: dat ik naar buiten moet, het huis uit, het kantoor uit, om te kunnen begrijpen wat er aan de hand is, wat ik voel, wat ik wil, hoe ik het beste verder kan. Om daarna het ‘gewone’ leven weer op te pakken.

Je kunt er naar toe …

De Piz Fess herinnert me eraan dat ik met een beetje moeite zelf naar een plek kan gaan voor een geweldig 360 graden uitzicht op waar ik (letterlijk of figuurlijk) ben. En dan te bedenken dat het jarenlang niet bij me was opgekomen te onderzoeken of de Piz Fess voor een gewone sterveling bereikbaar was….

Zeven medicijnen tegen FOMO

De angst om iets te missen, beter bekend als FOMO (Fear of missing out) is wijdverspreid. Voor wie het toch heeft gemist: FOMO veroorzaakt het dwangmatig 24/7 online willen zijn om maar geen appje, tweet of bericht te hoeven missen. En het fenomeen is nog breder: het steekt de kop op bij sociale gebeurtenissen in het algemeen. Ook al is het koffie-uurtje of de vergadering geestdodend, de angst iets te missen drijft mensen er toch heen.

Voor wie van FOMO af wil, of anderen ervan af wil helpen, hieronder zeven anti-Fomo-medicijnen, gebaseerd op onderzoek onder ervaringsdeskundigen.

  1. Geniet ervan dat je er niet bij hoeft te zijn. Blijkbaar vond je iets anders belangrijker. JOMO – Joy of Missing out.
  2. Je hebt de keuze gemaakt om iets anders te doen, verleg je aandacht dan ook helemaal daarheen. Niemand heeft er iets aan als je datgene wat jij belangrijker vond met halve aandacht doet. Jij zelf nog het minst. JOBE – Joy of Being Elsewhere.
  3. Daarop aansluitend: multitasken is bewezen ineffectief. Hoe meer je focust, hoe effectiever je bent. Heb je veel verschillende dingen te doen, doe het een voor een. Met aandacht. Dan wordt wat je niet ziet vanzelf minder belangrijk. Dit medicijn heet JODOT: Joy of Doing One Thing.
  4. Hoe meer je oefent met je aandacht richten op één ding, hoe meer je je wil wakker maakt. Voor de mopperaars die denken dat je daar egoïstisch van wordt: dit gaat ook over de wil om soms dingen te doen die je niet leuk vindt. Omdat het nodig is. Of omdat anderen jou nodig hebben. JOMYOC: Joy of Making Your Own Choices.
  5. Toegeven dat je niet alles hoeft te weten, en niet alles kunt weten, is een noodzakelijke stap in de bestrijding van FOMO. Heb je er moeite mee? Bedenk dan dat het je menselijker maakt. JONKE: Joy of Not Knowing Everything.
  6. Af en toe iets missen zorgt voor een andere dimensie van sociaal contact. Want heb je iets gemist, dan kun je aan anderen vragen hoe het was. De meeste mensen vertellen het je graag. JOAH: Joy of Asking for Help.
  7. Gevorderde FOMO-bestrijders rapporteren meer werkplezier en geluk. Vraag je door, dan komen begrippen als ‘dichter bij mezelf’ of ‘meer zelfvertrouwen’ naar voren. De oude wijzen noemden Ken u zelve al als sleutel tot een vervuld leven. Door de keuzes voor wat je wel en niet doet bewuster te maken leer je jezelf steeds beter kennen. In de 21e eeuw noemen wij het JOKY: Joy of Knowing Yourself.

JOMO – Joy of Missing out.

JOBE – Joy of Being Elsewhere.

Joy of Doing One Thing.

JOMYOC: Joy of Making Your Own Choices.

JONKE: Joy of Not Knowing Everything.

JOAH: Joy of Asking for Help.

Joy of Knowing Yourself.

FOMO-bestrijders moeten allemaal door het confronterende inzicht heen dat ze daar waar ze niet zijn minder gemist worden dan ze misschien wel hoopten. De hoogste League herken je aan de glimlach waarmee ze dat inzicht verdragen.

Ken je nog andere anti-FOMO-medicijnen? Laat het me weten! Ik post over enige tijd graag een update.

Nee denken, ja doen …. en een filmverjaardag

Soms zegt een mens ja tegen iets, zelfs als er overtuigende argumenten lijken te zijn om nee te zeggen. De omgekeerde variant bestaat ook: je doet iets niet, terwijl je het wel had beloofd. De kunst is dan om uit te vinden waarom dat zo gaat.

In de yogales heb ik geleerd dat mijn hoofd zich nergens mee hoeft te bemoeien, omdat mijn lichaam precies weet wat het wil. Dan heb ik bijvoorbeeld besloten dat ik nummer tien van de zesentwintig houdingen vandaag een keertje oversla. Geen zin, een stijve heup, zwaar getafeld, er zijn allerlei argumenten te bedenken. Maar maar dan blijk ik juist die speciale asana perfect uit te voeren. Of ik neem me voor heel goed mijn best te doen, maar mijn lichaam schreeuwt al na drie houdingen om een heel lange pauze. Inmiddels weet ik dat het lichaam op de yogamat altijd de baas is, en laat ik me er gedwee door leiden. Dat scheelt een hoop afleidend denkwerk.

In het werkende leven kan ik mezelf soms nog echt verbazen als ik ja doe terwijl ik nee denk. Zo vroeg een verre kennis mij laatst of ik op haar verjaardag een workshop wilde geven over een film naar keuze aan de hand van het Double Healix model. Ik had te weinig voorbereidingstijd, geen zin om in het weekend te werken en sowieso al teveel werk,

Maar ik zei toch ja en we spraken zelfs af dat ik de lezing gratis gaf omdat zij wel mijn launching customer wilde worden voor een nieuw product*. Een verrassende barter die ons allebei blij maakte en waarmee de vriendinnen op de verjaardag ook nog in hun sas waren.

Met de jaren weet ik dat er vaak goede nog onbewuste redenen zijn als ik nee bedenk maar ja doe. In dit geval heb ik niet alleen de charme van een mooie ruil ontdekt, maar dankzij de jarige dame ook nog een fijn nieuw product ontwikkeld: de filmverjaardag, voor mensen die genoeg hebben van smalltalkfeestjes en in plaats daarvan een bijzondere, aangename, verdiepende avond willen die ze niet snel zullen vergeten. Wie daar zin in heeft mag me bellen voor een mooie barter.

Doorbraak

Als de autistische Temple Grandin in de gelijknamige film bij de uitreiking van haar universitaire diploma keihard en vals een lied inzet, is het hele publiek in tranen. Ze zijn getuige van een doorbraak van een vrouw die definitief heeft laten zien dat ze in staat is tot iets wat niemand voor mogelijk had gehouden. Wie had dit ooit gedacht? Was dit het meisje dat tot haar derde niet had gesproken, overgevoelig was voor prikkels en de nabijheid van mensen nauwelijks kon velen?

Het is prachtig om getuige te zijn van zulke doorbraken. Zeker als de weg erheen zwaar is en de twijfel regelmatig heeft toegeslagen. Moet je dit willen? Is het de moeite waard? Is ’t nog gezond? Leidt het ergens toe? Niemand die het weet onderweg.

Twijfel overviel me ook in oktober bij Mountains & Movies, hoog op de Alp. We waren met acht wandelaars vertrokken, en zoals altijd liepen de tempo’s nogal uiteen. De een is nu eenmaal sterker en beter gebouwd voor dit soort tochten dan de ander. Omdat ik begeleider was bleef ik in de achterhoede, en zo ervoer van heel dichtbij de moeilijke weg omhoog door de sneeuw van een van de deelnemers. Voetje voor voetje, zoekend, glijdend, naar adem happend, vaker stilstaand dan lopend. Vier uur later waren we boven. En daar sloeg bij mij de twijfel toe. Hadden we hier goed aan gedaan? Hoe moest hij ooit terug?

Bij mijn medebegeleider René Berden bespeurde ik gelukkig een onbegrensd vertrouwen in de afloop. Dat gaf mij ook moed.

‘Brick by brick’. Die zin werd mijn mantra op de terugweg. Ik heb hem te danken aan de film Seabiscuit, over een gewond paard en zijn gewonde jockey. De twee begrijpen elkaar in de weg naar genezing die ze te gaan hebben. De jockey wacht, troost, streelt, bezweert en haalt Keizer Hadrianus erbij over hoe Rome wordt gebouwd: ‘Brick by brick, my citizens, brick by brick’.

Het verhaal van paard en jockey heeft mij veel geleerd over geduld en vertrouwen in het tempo van een ander. Maar oei, wat vind ik dat moeilijk. Want op de lange weg omlaag werd ik zelf met angst geconfronteerd. De zon begon al onder te gaan, het weer kan plotseling omslaan, gevaar loert altijd om het hoekje. Dat besef zit diep in mij. Het is met de paplepel ingegoten en dat maakte het moeilijk om te genieten van de prachtige zonsondergang, het fenomenale uitzicht en de topprestatie waar ik getuige van was. Ik voelde me verantwoordelijk voor de afloop maar leek geen enkele invloed te hebben op het tempo van de ander. Ik slingerde heen en weer tussen een vage angst en kwaadheid op die angst.

Maar het weer bleef mooi en we kwamen er. Stapje voor stapje. Brick by brick.

In de auto terug ontpopte de moeilijke loper zich tot topcoureur. Bij een ingewikkelde omleiding stuurde hij met bewonderenswaardige precisie en aanstekelijke joie de vivre zijn four wheel drive in hoog tempo achteruit over het ruige bergpad. De lach erbij op zijn gezicht vergeet ik nooit meer. Al kon hij die avond geen pap meer zeggen, de tocht was zijn doorbraak die week. Hij had het gered, helemaal op eigen kracht.

En ik mocht erbij zijn, worstelend en knarsetandend. Kan ik dit? Moet ik dit willen? Is het de moeite waard? Is dit nog gezond? Leidt het ergens toe? Wel zeker. Het is het pad naar de doorbraak van mijzelf als mentor en coach – nu ook in de bergen.

Caroline Wiedenhof